Kampçı Editör Ekibi
Outdoor Yazarı @ Kampçı
Fotoğraf: Zehra İslamoğlu
Orta seviye bir patika koşucusu olarak orman içi veya düşük rakımlı rotalarda yeterli tecrübeyi edindiyseniz, bir sonraki mantıklı adım irtifayı artırmak ve çok günlü faaliyetlere geçiş yapmaktır. Bu noktada trail running için kamp güzergahları arayışında karşınıza çıkacak en teknik, en izole ve fiziksel sınırları en çok zorlayan bölge Doğu Anadolu'dur. Bölgenin karakteristik özelliği olan 2000 metre üzeri başlangıç rakımları, keskin gündüz-gece sıcaklık farkları ve volkanik/kayalık zemin yapısı, koşu performansınızı doğrudan etkilerken kamp sisteminizi de daha dayanıklı ve hafif bir yapıya optimize etmenizi zorunlu kılar.
Doğu Anadolu'da koşu ve kampı birleştirmek, sadece çantaya çadır eklemekten çok daha kompleks bir fizyolojik uyum sürecidir. Doğu Anadolu'da 2500 metre üzerindeki rotalarda oksijen seviyesi deniz seviyesine göre %25 ila %30 oranında daha düşüktür. Bu durum, alıştığınız VO2 max değerlerinizin doğrudan düşmesi ve aynı tempoda koşarken kalp ritminizin çok daha hızlı tepe noktasına ulaşması anlamına gelir. Kampı bu sürecin bir toparlanma aracı olarak kullanmalısınız. Koşu sonrası kamp alanına ulaştığınızda, vücut ısınız hızla düşmeden kuru katmanlara geçmek ve kaslardaki glikojen depolarını ilk 30 dakika içinde doldurmak, ertesi günkü koşu performansınızın belirleyicisidir.
Bölgede birbirine bağlanan yüzlerce kilometrelik çoban patikaları bulunsa da, kamp alanlarının su kaynaklarına yakınlığı ve lojistik erişilebilirlik açısından orta seviye koşucular için öne çıkan üç ana güzergah mevcuttur.
Tunceli Ovacık'tan başlayan ve Mercan Vadisi'ne uzanan bu rota, keskin kireçtaşı kayalıkları ve derin buzul gölleriyle karakterizedir. Ortalama 2400-3200 metre bandında seyreden bu rotada zemin son derece tekniktir. Çarşak (gevşek taş) geçişleri, ayak bileği stabilitesini zorlar. Kamp noktası olarak Karagöl veya Şahverdi yaylaları idealdir. Bu bölgelerde su kaynağı boldur ancak suyun buzul erimesi kaynaklı olması nedeniyle mineral (elektrolit) değeri düşüktür; koşu sırasında suyunuza mutlaka elektrolit tablet eklemeniz gerekir.
Türkiye'nin en büyük krater gölü olan Nemrut, 2200 metre irtifadaki kamp alanlarından başlayarak kaldera etrafında yaklaşık 2900 metrelik sırt hattında koşma imkanı sunar. Zemin büyük ölçüde volkanik tüf ve pomza taşından oluşur. Bu zemin yapısı, ayakkabınızın dişlerinin (lug) zemin tutuşunu azaltabilir. Kaldera sırtındaki rüzgar şiddeti yüksektir. Kampınızı kraterin iç kısmındaki göl kenarına kurarak rüzgardan korunabilir, sabahın erken saatlerinde sırta tırmanarak koşunuzu gerçekleştirebilirsiniz.
Kışkıllı köyünden başlayarak 2800 metredeki At Yaylası'na uzanan bu rota, uzun ve istikrarlı tırmanışlar içerir. Zemin volkanik kül ve iri bazalt bloklarından oluşur. Burası, uzun mesafe (ultra) tırmanış antrenmanı yapmak isteyenler için kusursuz bir eğim sunar. At Yaylası kamp alanı olarak kullanılır; ancak bitki örtüsü zayıf olduğu için kampın güneş ve rüzgar koruması tamamen sizin kuracağınız sisteme (tente/bivak veya dirençli çadır) bağlıdır.
Faaliyetin lojistik ve fiziksel yükünü hafifletmek, Doğu Anadolu'nun acımasız coğrafyasında hayatta kalmanın ve keyif almanın temel kuralıdır.
Orta seviye koşucuların en sık düştüğü hatalar genellikle fiziksel kapasiteden değil, çevre şartlarını yanlış okumaktan kaynaklanır.
1. Aklimatizasyonu Atlamak: İlk gün 2500 metreye araçla çıkıp hemen koşuya başlamak Akut Dağ Hastalığı (AMS) riskini artırır. Baş ağrısı, mide bulantısı ve aşırı yorgunluk kamp gecenizi kabusa çevirebilir. Doğrusu; ilk günü sadece hafif yürüyüş ve kamp kurulumu ile geçirmek, koşuyu ikinci güne bırakmaktır.
2. Yanlış Çadır Seçimi: Ağırlıktan tasarruf etmek için tam fileli yazlık (3 mevsim) çadırları Doğu Anadolu'ya getirmek büyük bir hatadır. Gece rüzgarı çadırın içindeki sıcak havayı anında süpürür. Kumaş panelleri yüksek, rüzgar direnci güçlü hafif 3-4 mevsim çadırlar kullanılmalıdır.
3. Mikro İklimleri Göz Ardı Etmek: Vadilerin içi ile sırt hatları arasında 10-15 derece sıcaklık farkı olabilir. Sırtta koşarken rüzgar soğutması (wind chill) nedeniyle teriniz üzerinizde hızla kuruyup hipotermi başlangıcına yol açabilir. Her zaman yanınızda ulaşımı kolay bir rüzgarlık bulundurun.
Bölgenin yaban hayatı (özellikle boz ayılar ve kurtlar) aktiftir. Kamp alanında yiyeceklerinizi kesinlikle çadırınızın içinde tutmayın. Yiyecekleri ve kokulu çöpleri çadırınızdan en az 100 metre uzağa, bir ağaç dalına asarak (bear bag) muhafaza edin. Ayrıca cep telefonu sinyali rotaların %80'inde bulunmaz. Bu nedenle rotalarınızı koşu saatinize (Garmin, Suunto vb.) GPX formatında önceden yükleyin ve yanınızda mutlaka acil durum battaniyesi, düdük ve ilk yardım kiti bulundurun. Offline harita uygulamalarını telefonunuza indirerek yedekleme yapın.
Bölgedeki yüksek irtifa karları genellikle Haziran ortasına kadar erimez. Bu nedenle en güvenli ve zemin açısından en uygun dönem Haziran sonu ile Eylül ortası arasındaki zaman dilimidir.
Koşuyu bitirir bitirmez kuru kıyafetlere geçin, ilk 30 dakika içinde karbonhidrat ve protein ağırlıklı sıvı/yarı katı bir besin tüketin. Ayaklarınızı soğuk su kaynağında 5-10 dakika bekletmek (soğuk terapi) inflamasyonu azaltacaktır.
Yemek pişirme işlemini çadırınızdan en az 50 metre uzakta yapın. Tüm yiyecekleri, çöpleri ve diş macunu gibi kokulu malzemeleri hava geçirmez torbalarda çadırınızın uzağına asın veya ayı dayanımlı kutular (bear canister) kullanın.
Yüksek irtifadaki buzul suları ve pınarlar genellikle temizdir ancak hayvancılık faaliyetleri nedeniyle dışkı kontaminasyonu riski taşır. Suyunuzu mutlaka su filtresi (örneğin Sawyer veya Katadyn) ile arıtarak veya kaynatarak tüketin.
Deniz seviyesindeki günlük 20 km'lik bir koşu eforu, Doğu Anadolu'da 3000 metrede 12-15 km'ye eşdeğerdir. Teknik zemin ve irtifa göz önüne alınarak günlük 10-15 km arası gerçekçi ve güvenli bir hedeftir.
Doğu Anadolu, standart koşu ve kamp rutinlerinizi test edip sizi bir üst seviyeye taşıyacak muazzam bir laboratuvardır. Munzur'un sivri kayalıklarında adımlarınızı hesaplamak, Nemrut'un rüzgarlı kalderasında nefesinizi kontrol etmek ve Süphan'ın volkanik yamaçlarında kamp kurmak, sadece fiziksel bir antrenman değil, aynı zamanda mental bir dayanıklılık sınavıdır. İrtifaya saygı duyun, ekipmanınızı bölge şartlarına göre rasyonel şekilde seçin ve doğanın ritmine ayak uydurun. Patikaların sizi nereye götüreceğine karar verdiyseniz, çantalarınızı hafifletip bu zorlu coğrafyanın tadını çıkarma vakti gelmiştir.
Outdoor dünyasından ilgili rehberler ve hikayeler
Zorlu Doğu Anadolu coğrafyasında günlerce sürecek uzun mesafe trekking rotaları için orta seviye kampçıların bilmesi gereken tüm hazırlık detayları.
Marmara'nın eşsiz doğasında kamp yaparken fotoğrafçılık becerilerinizi bir üst seviyeye taşıyın.
Kamp anılarınızı birer sanat eserine dönüştürecek ileri düzey fotoğrafçılık teknikleri ve doğada ekipman güvenliği rehberi.
Güneydoğu'nun sarp patikalarında koşu ve kampı birleştiren orta seviye sporcular için stratejik rota rehberi.